Wprowadzenie do finansów firmy

Aby prowadzić firmę nie trzeba być finansistą lub księgowym, który ma ogromne doświadczenie i zna wszystkie pojęcia z zakresu bankowości, ekonomii i finansów. Większość młodych, niedoświadczonych przedsiębiorców obawia się nie braku klientów, czy małej ilości dokonywanych transakcji, lecz właśnie finansów i rachunkowości. Na szczęście w wielu sprawach z pomocą przyjdzie nam zaufana księgowa. Warto jednak zaznajomić się z podstawowymi pojęciami, które ułatwią zarządzanie i zrozumienie mechanizmów finansowych.

Bilans firmy – jest to zestawienie aktywów i pasywów. Bilans sporządzany jest na początek oraz na koniec okresu sprawozdawczego w firmach i instytucjach, które są zobligowane do prowadzenia pełnej księgowości. Bilans jest jednym z obowiązkowych sprawozdań finansowych.

Aktywa firmy – jest to cały majątek rzeczywisty firmy. Aktywa są dzielone na:

  • Trwałe – składniki trwale związane z jednostką. Dostarczają przedsiębiorstwu korzyści przez okres dłuższy niż 1 rok. Możemy je podzielić na:
    • Rzeczowe aktywa trwałe (środki trwałe) – środki na stałe oddane do użytkowania, w budowie oraz zaliczki na środki trwałe, np. nieruchomości, grunty, urządzenia i maszyny
    • Wartości niematerialne i prawne – zakupione przez firmę prawa majątkowe, które mogą zostać wykorzystane zgodnie z jej potrzebami. Ich okres użytkowania jest dłuższy niż 1 rok, np. prawa autorskie, prawo użytkowania gruntu
  • Obrotowe – składniki nie będące na stałe związane z daną jednostką. Służą bieżącej działalności firmy a korzyści ekonomiczne, które są dzięki nim osiągane realizowane są w okresie krótszym niż 12 miesięcy. Możemy je podzielić na:
    • Zapasy, np. materiały, półprodukty
    • Należności krótkoterminowe
    • Inwestycje krótkoterminowe, np. gotówka, papiery wartościowe, lokaty bankowe

Pasywa firmy – są to wszystkie kapitały i zobowiązania, którymi firma może zarządzać. Pasywa są narzędziem do finansowania aktywów, czyli mówią nam o tym, skąd przedsiębiorstwo miało pieniądze na zakup lub finansowanie zebranych aktywów. Jako pasywa możemy zaliczyć:

  • Kapitały własne – Wartość środków gospodarczych, które zostały wniesione do firmy przez właścicieli. Możemy je podzielić na:
    • Kapitał podstawowy – wartość wniesionych przez właściciela aktywów trwałych i obrotowych
    • Kapitał zapasowy
    • Kapitał rezerwowy
    • Kapitał z aktualizacji wyceny
    • Niepodzielony zysk/strata z roku obrotowego i lat ubiegłych
    • Zysk/strata netto za bieżący rok obrotowy
  • Zobowiązania i rezerwy na zobowiązania
    • Rezerwy z tytułu odroczonego podatku dochodowego
    • Rezerwy na świadczenia emerytalne i podobne
    • Zobowiązania długoterminowe
    • Zobowiązania krótkoterminowe
    • Zobowiązania finansowe – Mogą być zarówno krótkoterminowe (np. kredyt obrotowy) jak i długoterminowe (np. kredyt inwestycyjny)

Kapitał obrotowy – są to aktywa obrotowe, które stanowią nadwyżkę nad zobowiązaniami krótkoterminowymi. Jest to również ta część kapitałów stałych przedsiębiorstwa, która finansuje aktywa obrotowe. Wyróżnia się również pojęcie kapitału obrotowego brutto, które oznacza całkowitą wartość aktywów przedsiębiorstwa.

Rachunek zysków i strat – jeden z podstawowych elementów sprawozdania finansowego. Jest również określany mianem „rachunku wyników”. Jest to zestawienie wszystkich przychodów uzyskanych w danym okresie za sprzedaż dóbr i usług oferowanych przez firmę oraz zestawienie kosztów poniesionych na uzyskanie tych przychodów. Rachunek zysków i strat informuje o ogólnym wyniku finansowym przedsiębiorstwa.

Przepływy pieniężne – wpływy lub wypływy środków pieniężnych oraz ekwiwalenty środków pieniężnych. Przepływy pieniężne dzieli się na:

  • Przepływy działalności operacyjnej
  • Przepływy działalności inwestycyjnej
  • Przepływy działalności finansowej

Informacja o przepływach pieniężnych przedsiębiorstwa umożliwia ocenę zdolności firmy do uzyskania zakładanych przychodów.

Przychód – bardzo często jest stosowany zamiennie z obrotem, mimo tego, że nie są to pojęcia równoznaczne. Przychód to ogół środków, które wpływają do firmy, a więc nie tylko obrót wynikający ze sprzedaży, lecz także darowizny, dotacje czy odsetki za środki zgromadzone na lokatach. Przychód wyraża się w kwocie netto pomniejszonej o podatek VAT w przypadku płatników tego podatku.

Koszt –jest to kwota wielkość zużycia składników pracy oraz wszystkie wydatki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, jakie firma poniosła w danym okresie.
Pamiętajmy jednak, że nie zawsze koszt oznacza wydatek, ponieważ nie każdy koszt jest wydatkiem i nie każdy wydatek musi być kosztem. Koszty dzielone są wg. Rodzaju na:

  • Koszty operacyjne – związane bezpośrednio z działalnością
  • Koszty pozostałe – nie związane z działalnością operacyjną firmy, np. uszkodzenie maszyny, wypłata odszkodowania itp.

Zysk – Są to przychody firmy po odliczeniu kosztów. Jeśli po odjęciu kosztów od przychodów otrzymamy kwotę ujemną, oznacza to, że firma przynosi straty. Strat nie wyrażamy w wartościach brutto/netto, ponieważ jeśli firma nie przynosi zysków, to nie nalicza się podatku dochodowego.

Dochód – jest to tożsamy z zyskiem. Bardzo często dochód mylony jest z obrotami, jednak jest to niewłaściwe rozumienie mechanizmów finansowych. Dochód to zysk i od niego musimy zapłacić podatek dochodowy.

Podatek – jest to przymusowe, nieodpłatne i bezzwrotne świadczenie, które jest nakładane przez związek publicznoprawny. Związkami są państwo oraz samorządy terytorialne, na rzecz których każda firma ma obowiązek odprowadzać podatki.